Sáng sớm ở vùng cao, sương còn giăng mắc trên những búp trà non vừa chớm nở. Người làm trà chúng tôi thường thức dậy từ khi mặt trời chưa kịp ló dạng, đi giữa những luống chè thẳng tắp, hít hà cái hương cốm thanh khiết quyện trong làn gió lạnh. Ở cái xứ trà Thái Nguyên này, chúng tôi gọi trà bằng sự trân trọng của một thức uống nuôi dưỡng tâm hồn. Thế nhưng, khi bước ra phố thị, người ta lại thường bối rối trước những hộp bột xanh mướt được gọi tên là matcha. Câu hỏi cũ mà mới: Matcha, rốt cuộc có phải là trà xanh hay không?
Cùng một gốc rễ, khác một lối đi
Nếu ví cây trà như một người nông dân cần mẫn, thì trà xanh Việt Nam và matcha giống như hai đứa con lớn lên từ cùng một mảnh đất nhưng lại chọn cho mình hai cuộc đời khác biệt. Cả hai đều bắt nguồn từ cây trà (Camellia sinensis), đều là những lá trà non được hái về. Nhưng kể từ khoảnh khắc ấy, hành trình của chúng rẽ sang hai ngả. Trà xanh mà chúng tôi vẫn sao khô trên chảo gang, giữ lại hình dáng lá trà xoăn tít, là cách chúng ta tôn trọng nguyên bản của thiên nhiên. Còn matcha, đó là một hành trình kỳ công hơn của việc che nắng, hấp lá và nghiền nhuyễn bằng cối đá, biến lá trà thành một thứ bột mịn màng tan vào nước.
Sự khác biệt nằm ở cách ta chạm vào trà
Với trà xanh Thái Nguyên, cái thú nằm ở lúc nước sôi rót vào ấm, cánh trà bung nở như những bàn tay nhỏ xòe ra, tỏa hương thơm nồng nàn. Ta uống cái chất, cái hậu ngọt sâu lắng đọng nơi cổ họng sau vài tuần trà. Người uống trà xanh ở Việt Nam là người uống sự tĩnh lặng, là cái cách ta nhìn làn khói mỏng bay lên từ chén trà gốm mộc. Matcha thì khác. Khi uống matcha, ta đang uống trọn vẹn cả lá trà. Bạn không chỉ thưởng thức hương vị mà còn là cảm giác đậm đà, đôi khi hơi chát nhẹ tự nhiên của diệp lục được giữ lại hoàn toàn. Nó mạnh mẽ, quyết liệt và đầy năng lượng.
Đừng để tên gọi làm khó cảm giác của chính mình
Nhiều người hỏi chúng tôi rằng liệu có nên so sánh trà xanh Việt Nam với matcha không. Thật ra, so sánh cũng giống như việc hỏi mùa thu ở Thái Nguyên đẹp hơn hay mùa đông ở Nhật Bản nên thơ hơn. Chẳng có câu trả lời nào là tuyệt đối. Trà xanh Việt Nam gần gũi như một người bạn cũ, mang theo vị chát ngọt dịu dàng của vùng trung du. Matcha lại như một trải nghiệm mới, hiện đại và nhịp nhàng với cuộc sống hối hả của người trẻ. Cả hai đều xứng đáng được đặt trên bàn trà của bạn, miễn là bạn thấy lòng mình thư thái khi nhấp một ngụm trà.
Chọn vị trà, chọn cách sống chậm
Ở Vân Đỉnh Trà, chúng tôi không cố gắng định nghĩa trà theo sách vở. Chúng tôi chỉ muốn nhắc bạn rằng, dù là trà xanh sao khô hay matcha nghiền mịn, mục đích cuối cùng của mỗi chén trà vẫn là để kết nối. Kết nối bạn với những đồi chè lộng gió, kết nối bạn với những phút giây dừng lại hiếm hoi giữa cuộc đời đầy biến động. Hãy cứ thưởng thức theo cách mà bạn thấy lòng mình bình yên nhất. Vì trà, suy cho cùng, cũng chỉ là một người bạn đồng hành trung thành, luôn đợi bạn trở về sau những lo toan, lặng lẽ tỏa hương mà chẳng cần cầu kỳ lý lẽ.
