Trước khi học cách viết về trà, học cách phân biệt từng loại thổ nhưỡng hay hiểu về kỹ thuật xao lửa, điều đầu tiên Vân Đỉnh Trà học được là buông bỏ sự vội vã của đô thị để học sự khiêm nhường trước đất trời Thái Nguyên.
I. Sự ngộ nhận của những người đến từ phố thị
Khi mới bắt đầu đặt nền móng cho Vân Đỉnh Trà, chúng tôi mang theo tư duy của những con người hiện đại: thích mọi thứ phải nhanh chóng, rõ ràng, có công thức chính xác và có thể đo lường ngay lập tức.
Chúng tôi từng nghĩ rằng, chỉ cần đọc hết tài liệu, nắm vững các chỉ số hóa học của lá chè, gặp vài chuyên gia và ghi chép lại quy trình chế biến là đã có thể hiểu trọn vẹn về trà Thái Nguyên.
Nhưng thực tế đã tặng cho chúng tôi một bài học nhớ đời ngay trong những ngày đầu đi thực địa.
Đó là một buổi sáng mùa hè tại Tân Cương, chúng tôi đứng cùng một lão nông bên đồi chè. Chúng tôi liên tục đặt những câu hỏi mang tính lý thuyết: “Tại sao lứa chè này lại chưa hái?”, “Cụ thể là bao nhiêu độ C thì lò xao đạt chuẩn?”, “Có công thức cố định nào cho thời gian dệt hương không?”
Bác lão nông chậm rãi ngắt một búp chè non, đưa lên mũi hít một hơi nhẹ, rồi nhìn chúng tôi mỉm cười:
“Mấy chú ở thành phố về hay thích công thức. Nhưng cây chè nó không sống theo công thức. Hôm nay nắng gắt hay mưa rào, sương đọng dày hay mỏng, gió Tam Đảo thổi mạnh hay nhẹ… mỗi ngày một khác. Người làm trà mà cứ khăng khăng giữ cái công thức trong đầu thì chỉ xao ra thứ trà vô hồn.”
Ngụm trà sau đó bác pha cho chúng tôi uống thật tĩnh lặng. Và đó là lúc chúng tôi nhận ra điều đầu tiên mình phải học: Học cách lùi lại.
II. Bài học số 01: Sự khiêm nhường trước Tự nhiên
Bài học đầu tiên mà Vân Đỉnh Trà nhận được không nằm trong bất kỳ cuốn sách giáo khoa hay tài liệu kinh doanh nào. Đó là bài học về sự khiêm nhường.
Trong thế giới hiện đại, con người luôn muốn kiểm soát mọi thứ. Nhưng ngành trà — và đặc biệt là trà Thái Nguyên truyền thống — là một lời nhắc nhở nhẹ nhàng rằng có những thứ vượt ngoài tầm kiểm soát của con người.
-
Chúng ta không thể bắt một đồi chè ở La Bằng cho ra tầng hương cốm giống hệt đồi chè ở Tức Tranh, bởi thổ nhưỡng feralit và nguồn nước mỗi vùng có một “nhịp thở” riêng.
-
Chúng ta không thể bắt cây chè kết tinh ra thứ phẩm trà tinh túy nhất nếu thời tiết mùa vụ năm đó bất lợi.
-
Và chúng ta không thể thúc ép một lứa chè xao tay phải hoàn thành nhanh hơn thời gian cần thiết của nó trên lửa than.
Làm trà là học cách tôn trọng tự nhiên. Viết về trà là học cách chân thật ghi lại những gì tự nhiên và con người cùng nhau tạo ra, chứ không phải gán ghép cho nó những mỹ từ dối trá.
Khi hiểu được điều này, chúng tôi xóa bỏ toàn bộ những dự định ban đầu về việc “tốc chiến tốc thắng”. Chúng tôi nhận ra rằng nếu Vân Đỉnh Trà muốn trở thành một thư viện tri thức sâu sắc, bản thân thương hiệu phải học được sự kiên nhẫn như cách một gốc chè cắm rễ qua nhiều thập kỷ.
III. Khiêm nhường trong cách lắng nghe và truyền tải
Sự khiêm nhường ấy nhanh chóng thấm sâu vào triết lý làm nội dung của Vân Đỉnh Trà:
-
Khiêm nhường trước các nghệ nhân: Chúng tôi không đến các làng nghề với tư cách là những người “định vị” hay “nâng tầm” cho họ. Chúng tôi đến với tư cách là những học trò, những người ghi chép lại bằng tất cả sự trân trọng dành cho những đôi bàn tay chai sạn cả đời bám lò.
-
Khiêm nhường trong ngôn từ: Chúng tôi loại bỏ hoàn toàn những cụm từ tự phong như “đệ nhất”, “thần dược”, hay “loại trà ngon nhất”. Trà là một trải nghiệm cá nhân. Nhiệm vụ của Vân Đỉnh Trà là cung cấp tri thức chuẩn mực và khách quan, để chính người đọc là người tự cảm nhận và đưa ra đánh giá.
-
Khiêm nhường với thời gian: Chúng tôi chấp nhận xây dựng hệ thống bài viết một cách tỉ mỉ, chậm rãi. Một chủ đề về thổ nhưỡng hay phương pháp chọn ấm pha có thể tốn hàng tuần nghiên cứu và đối chiếu tư liệu. Chúng tôi ưu tiên tính đúng đắn lâu dài hơn là sự vội vã nhất thời.
IV. Kim chỉ nam cho muôn bước đi sau
Bài học đầu tiên này giống như việc định hình chiếc kim chỉ nam cho toàn bộ hành trình của Vân Đỉnh Trà.
Dù sau này hệ thống nội dung có phát triển lên hàng ngàn bài viết, dù thương hiệu có vươn xa đến đâu, sự khiêm nhường và lòng chân thật vẫn sẽ là gốc rễ không bao giờ thay đổi.
Bởi vì chúng tôi tin rằng: Chỉ khi giữ cho mình một tâm thế lắng nghe tĩnh lặng như chén trà xanh trong sáng mai, chúng tôi mới có thể tiếp tục lượm lặt và gìn giữ những giá trị di sản đích thực của trà Thái Nguyên gửi đến bạn.
Thái Nguyên, ghi chép từ nhật ký thương hiệu.
Vân Đỉnh Trà
