Sáng sớm ở đồi chè, sương chưa tan hẳn, nó còn đậu trên những búp trà non như những hạt ngọc li ti, lạnh buốt. Người ta thường nghe tiếng xào xạc của lá trà, nhưng tôi thì nghe tiếng thở đều của đất. Ở đó, giữa những hàng chè chạy dài tít tắp, tôi gặp chú Năm. Chú không giống những hình ảnh nghệ nhân trong phim ảnh, chú chỉ là một người đàn ông với đôi bàn tay đã chai sần, những vết sẹo nhỏ vì nhựa trà và nhiệt độ của chảo gang. Chú bước đi trên dốc đồi nhẹ tênh, như thể từng thớ đất nơi đây đã thuộc về đôi chân ấy từ thuở nào.
Khi bàn tay kể chuyện với lá
Chú Năm bảo, làm chè không phải là việc của máy móc, mà là cuộc đối thoại giữa người và cây. Mỗi sáng, chú đi dọc các luống, chỉ cần chạm tay vào búp trà là biết hôm nay trời có đủ nắng hay thiếu ẩm. Nghề làm chè ở Thái Nguyên, cái hay ở chỗ là sự kiên trì. Chú kể về công đoạn sao trà – cái công đoạn mà người ta gọi là ‘đánh thức’ lá. Bàn tay chú phải cảm nhận được độ nóng của chảo gang, lúc nào lá bắt đầu héo đi, lúc nào hương cốm non bắt đầu dậy lên. Đó là thứ mùi thanh khiết, mộc mạc, không cần dùng từ ngữ hoa mỹ để tô vẽ, chỉ cần hít một hơi là thấy lòng mình tĩnh lại.
Sương, nắng và cái hậu ngọt của sự chân thành
Có người hỏi chú, tại sao lại phải cầu kỳ từng chút một, từ khâu hái trà đúng độ đến khi vò trà bằng tay. Chú cười, nụ cười hằn lên những vết chân chim: ‘Trà cũng như người, mình đối đãi với nó thế nào, nó trả lại cho mình vị thế ấy’. Vị chát nhẹ đầu lưỡi lúc mới chạm vào, rồi dần dần chuyển sang cái hậu ngọt sâu lắng ở cổ họng – đó chính là kết quả của những ngày lá trà được tắm trong sương sớm và nắng chiều. Người làm chè như chú không mong cầu sự hào nhoáng, chú chỉ mong khi ấm trà được rót ra, người uống có thể cảm nhận được cái hơi ấm của đất đồi và sự tận tụy của người hái.
Chuyện ở lại sau ấm trà
Chiều hôm ấy, chúng tôi ngồi lại bên chiếc bàn gỗ mộc, chú pha một ấm trà mới sao. Nước trà xanh óng, trong veo, khói bay lên mang theo hương lúa non nồng nàn. Không có những nghi thức cầu kỳ, cũng chẳng cần những chén đĩa quá tinh xảo, chú rót đầy chén, mời chúng tôi uống cạn. Trong cái không gian tĩnh lặng ấy, câu chuyện về những đồi chè không còn là công việc, mà là hơi thở, là cuộc đời của những con người sống trọn vẹn với từng búp trà.
Vân Đỉnh và tinh thần của người làm trà
Tại Vân Đỉnh Trà, chúng tôi chọn cách đồng hành cùng những người như chú Năm. Không phải vì trà của chúng tôi cần được gọi tên là tuyệt phẩm, mà vì chúng tôi trân trọng cái cách chú giữ gìn sự nguyên bản. Trà của Vân Đỉnh là thứ trà chậm – chậm từ lúc hái, chậm từ lúc sao, để khi đến tay bạn, đó vẫn là hương vị chân thật nhất của đất Thái Nguyên. Chúng tôi tin rằng, một ấm trà ngon không nằm ở giá trị xa hoa, mà nằm ở sự an lòng khi ta nhấp một ngụm trà, thấy đời mình nhẹ bẫng và gần gũi hơn bao giờ hết.
