Có những buổi sớm mai, khi sương mù còn lảng bảng ôm lấy những đồi chè Thái Nguyên xanh mướt, ta nhóm một ngọn lửa nhỏ, đun một ấm nước thơm. Trong lúc đợi tiếng nước reo khe khẽ tựa tiếng gió lướt qua rừng thông, ta lật mở một trang sách cũ. Sự kết hợp giữa mùi giấy úa vàng và làn hương cốm non thoảng nhẹ từ chén trà xanh vừa rót luôn mang lại một cảm giác bình yên đến lạ kỳ. Đã bao giờ bạn tự hỏi, từ khi nào những trải nghiệm tinh tế của việc thưởng trà được người xưa ghi chép lại thành những dòng chữ đầu tiên?
Trước khi trở thành một lối sống, một thói quen len lỏi vào từng nếp nhà hiện đại, trà từng được lưu giữ trên những thẻ tre, những trang giấy dó mỏng manh. Những cuốn sách đầu tiên ấy không đơn thuần là tài liệu kỹ thuật khô khan, mà là những cuốn nhật ký ghi lại sự giao cảm giữa con người và thiên nhiên qua từng ngụm nước ấm.
Trà Kinh – Khi lá trà tìm thấy tri âm
Ngược dòng thời gian về thế kỷ thứ tám, tại vùng đất Trung Hoa cổ đại, có một người đàn ông tên là Lục Vũ đã dành cả đời mình để đi, để nếm và để viết. Cuốn “Trà Kinh” của ông chính là cuốn sách chuyên khảo đầu tiên về trà xuất hiện trên thế giới. Nhưng nếu bạn mong chờ những công thức rập khuôn, bạn sẽ bất ngờ khi lật mở những trang viết đầy tính duy mỹ này.
Với Lục Vũ, trà là một thực thể có linh hồn. Ông tỉ mẩn ghi chép từ hình dáng của lá trà tốt (“như móng ngựa”, “như tai bò”), đến việc lựa chọn nguồn nước đun trà. Nước từ dòng suối chảy chậm trên núi cao là tuyệt nhất, nước giếng sâu là hạng trung, còn nước sông lớn chảy cuồn cuộn chỉ là hạng hạ. Ông dạy người ta cách đón nhận tiếng reo của nước khi sôi: sôi lăn tăn như mắt cá, sôi sùng sục như chuỗi ngọc, và khi nước đã sôi già như sóng trào thì không dùng nữa.
Đọc Trà Kinh giữa một buổi chiều mưa, ta chợt nhận ra việc uống trà từ ngàn năm trước đã là một sự chậm lại đầy chủ ý. Người xưa không vội vã. Họ nhóm củi, canh nước, đợi chờ từng bọt khí nổi lên chỉ để đổi lấy một chén nước thanh trong. Đó không phải là nghi lễ cao siêu, mà là sự tôn trọng tuyệt đối dành cho món quà của đất trời.
Lời tự tình mộc mạc trong thư tịch Việt
Trở lại với dải đất hình chữ S, ông cha ta cũng có cách lưu giữ hương trà rất riêng qua những trang viết đầy hoài niệm. Trong cuốn “Vũ Trung Tùy Bút” của Phạm Đình Hổ viết vào khoảng cuối thế kỷ 18, thú uống trà của người Thăng Long xưa hiện lên vừa thanh nhã, vừa gần gũi. Không chuộng sự cầu kỳ kiểu cách, người Việt tìm thấy niềm vui trong sự tĩnh lặng của buổi sớm mai bên hiên nhà.
Hay như nhà bác học Lê Quý Đôn trong “Vân Đài Loại Ngữ”
